მთის ზღაპარი

თუშეთი არის ზღაპარი.

არ გეგონოთ, რამეს ვაჭარბებდე, ნამდვილად ზღაპარია.

გავივლით ალვანს, შემდეგ რამდენიმე სოფელს, შევუყვებით აღმართს და უცებ გარშემო ყველაფერი ქრება, პორტალი იხსნება და გადავდივართ სამყაროში, სადაც არაფერია ჩვენებური, ხელოვნური, ადამიანური…

გზად პირდაღებული უფსკრულები და ციდან წამოსული ჩანჩქერები მოგვდევს, ძალიანაც რომ ვეცადოთ, ვერც დასაწყისს დავინახავთ და ვერც დასასრულს. აქ არარაობა ვართ, მთამ კი პატივი დაგვდო და მთელი თავისი დიდებულება ხელისგულზე გადაგვიშალა…

აქამდე არ ვიცოდი, რომ კლდე, რუხის გარდა, შეიძლება იყოს მწვანე, ლურჯი, იასამნისფერი, წითლის რამდენიმე ტონალობის… ჩანჩქერების დათვლა შეუძლებელია, ციდან დაშვებული ღელეები სუნთქვას გვიკრავს. გზა ჯადოსნურია, არაამქვეყნიური… ავდივართ ცამდე აწვდილი მთების მწვერვალებზე და ვფიქრობ, რამ ამოიყვანა აქ ბარიდან ადამიანები, უამრავი საუკუნის წინ. მაშინ ხომ არც ეს გზა იყო, სადაც ახლა,  ხშირად სიცოცხლის გარისკვის ფასად, მაგრამ მანქანები მუდმივად მოძრაობენ. აი ასე, ხევ-ხევ, უფსკრულში, მდინარეს მიუყვებოდნენ კაცები, ქალები, ბავშვები, მუხლებს იტყავებდნენ, ნადირისგან თავს იცავდნენ და ტყის კენკრით გაჰქონდათ თავი… ტკბილია სიცოცხლე, მტრისგან თავდასაცავად მთაში წახვალ და თუშეთს შექმნი.

ან თუშეთი შეგქმნის.

გზად ყველა მძღოლი ერთმანეთს გულიანად ესალმება, ბარში იგივე ადამიანები ერთმანეთს არასოდეს გაუღიმებენ. ტალახში ჩაფლულ მანქანას გვერდით გულგრილად არავინ ჩაუვლის, ყველა ერთმანეთს ეხმარება…

სოფლიდან სოფელში სიარულისას ველოსიპედიდან მხიარულად გადმოგძახებენ უცხოელი ტურისტები : Hi!    “გამარჯობა” ასე ძალიან თუ მაკლდა და მენატრებოდა, იქ წასვლამდე არ ვიცოდი. თუშეთში მადლობაც გემრიელია, თბილი, ღიმილიანი.

ამიტომ, მაინც მგონია, რომ თუშეთი გვქმნის ჩვენ და არა პირიქით.

ადგილობრივი მცხოვრებლები, სამწუხაროდ, იქ არ დაგვხვდნენ. მათი უმეტესობა ალვანში ცხოვრობს, მთაში სეზონის დაწყებისას ბევრი არ ადის და დღეობებს ელოდება. ერთადერთი თუში, ვინც ჩვენ გავიცანით, დათოა. როგორც ყველას, მასაც უცემენტოდ ნაშენი ქვის სახლი აქვს და მისი აივნიდან გამაოგნებელი ხედი იშლება.

არაფერი ხელოვნური თუშეთში არ არის. სახლები ნატურალური მასალით არის აშენებული, კედლები შიგნიდან შელესილი, ფანჯრები – ხის, სახურავიც ქვის, კედლებივით. ავეჯს ხისგან ამზადებენ.

ძალიან მშურს თუშების. აი ასე, ციცაბო ფერდობებს რომ შეუყვებიან, უამრავ კილომეტრს აღმართში მუხლჩაუხრელად აივლიან, სოფლების უმეტესობამდე მხოლოდ საცალფეხო ბილიკი მიდის… იმ ბოჭორნელი ექიმისაც მშურს, მთელი ზამთარი უზარმაზარ თოვლში მარტომ რომ გაატარა სოფელში, მხოლოდ იმიტომ, რომ ბოჭორნა ევროპის ყველაზე მაღალ სოფლად დაესახელებინათ. ძალიან ძლიერები არიან,ძალიან მაგრები.

წამოსვლის წინა საღამოს ომალოში გაწვიმდა, მთები ნისლში გაეხვია და ძალიან შემეშინდა, მივხვდი, რომ მთას როცა მოესურვება, მაშინ გაგიშვებს, ეს „მაშინ“ კი როდის დადგება, არავინ იცის.

დათომ მითხრა, თუშეთში საშიში არაფერია, აქ მარტო ღმერთის უნდა გეშინოდეს, იმიტომ რომ მასთან ახლოს ხარო.

ხოდა, მადლობა ახლოს მყოფ ღმერთს, ადგილ-ადგილ ჩამოშლილი მიწის მიუხედავად, მშვიდობით რომ ჩამოგვაცილა ბარად.

ომალოში ახლაც წვიმს, მაგრამ ფერდობებზე, უამინდობის მიუხედავად, მაინც დაკუნტრუშებენ ცხვრები, ძროხები, ცხენები…

იმდენი დამრჩა სანახავი, იმდენი დამრჩა მოსასმენი, მომავალ წელს აუცილებლად წავალ.

“არაბების მამები პალესტინის მხარეს იომებენ,” – ისრაელის დაძაბული სიმშვიდე

step0001-e1458666028577

ეს ლიბანია, ისრაელის მეზობელი ქვეყანა და ერთ-ერთი „თავის ტკივილი.“ ბოლო ომი ისრაელსა შიიტურ დაჯგუფება ჰესბოლას შორის 2006 წელს მოხდა, მას შემდეგ კი აქ დაძაბული სიმშვიდეა, რომელიც, როდის დასრულდება, არავინ იცის. ისრაელელი მესაზღვრის თქმით, ჰესბოლას წევრები სოფელში არიან გამაგრებული და ზუსტად იციან, რომ ისრაელი ლიბანელ მოსახლეობას ცეცხლს არ გაუხსნის.

მესაზღვრის განმარტებით, ისრაელის ინტერესი მეზობლებზე თავდასხმა არასოდეს ყოფილა და ქვეყანა ბრძოლას ყოველთვის მხოლოდ თავდაცვისთვის ახორციელებდა.
საზღვარზე ამბობენ, რომ ჰესბოლასგან თავდასხმას ნებისმიერ დროს ელოდებიან.
ისრაელს ბევრი საგარეო პრობლემა აქვს, გარდა ჰესბოლასი, ისინი საფრთხეს ირანისგან, ჰამასისგან და გლობალური ჯიჰადისგანაც ელიან. როგორც ქვეყნის საგარეო უწყებაში ერთ-ერთი მაღალჩინოსანი ამბობს, სიტუაციას ის ფაქტი ართულებს, რომ მეზობელ ქვეყნებს, ფაქტობრივად, ტერორისტული დაჯგუფებები მართავენ და მათთან კომუნიკაცია შეუძლებელია.
„ისლამური სახელმწიფოს“ ძირითადი ძალა სირიის ტერიტორიაზე ქვეყნის ჩრდილოეთით არის მობილიზებული, ისრაელის საზღვრიდან მოშორებით, თუმცა შეიარაღებული დაპირისპირება საზღვართან ახლოსაც, სხვადასხვა ძალას შორის, ხშირად მიმდინარეობს.

12874497_10209046631663383_1754270934_o-e1458666212100n_26305_1-e1458666221471

გოლანის მაღლობი ტურისტებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე საყვარელი ადგილია. ისინი სიამოვნებით აგემოვნებენ გოლანის ცნობილ ღვინოებს და ტკბებიან სივრცითა და ხედით, თუმცა აქამდეც ხშირად აღწევს სირიის ტერიტორიაზე მომხდარი აფეთქებისა თუ სროლის ხმა.
***
სირიის საზღვართან ახლოს მდებარეობს ისრაელის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი, მისტიკური ქალაქი – ცფათი, კაბალას „სამშობლო“.
ცფათში ზივის სამედიცინო ცენტრში ხშირად მკურნალობენ დაჭრილ სირიელებს. მედპერსონალის თქმით, დაჭრილები სირიელ მებრძოლებს თუ ადგილობრივ მოსახლეობას საზღვართან მიჰყავთ და იქ ტოვებენ, რადგან იციან, რომ ისრაელელი მესაზღვრეები მათ კლინიკაში გადაიყვანენ. დაჭრილებს ამოწმებენ, ადგენენ მათ ვინაობას და შემდეგ სამკურნალოდ გადაჰყავთ.
დაჭრილებს შორის ხშირად არიან ქალები და ბავშვები. სოციალური მუშაკი ფარის ისსა ამბობს, რომ განსაკუთრებით რთული პატარა, დაჭრილი ბავშვების მკურნალობაა. ისინი ქვეყანაში მშობლების გარეშე გადმოჰყავთ სამკურნალოდ, სოციალური მუშაკები მათთვის „დედებს“ პოულობენ – მორწმუნე მუსულმან ქალებს, რომლებიც ბავშვებთან კლინიკაში ყოველდღიურად მიდიან, ეფერებიან, უმღერიან, სადილს უმზადებენ, აძინებენ.
ფარის ისსა 12 წლის ბიჭის ისტორიას იხსენებს, აჰმადი თამაშისას ნაღმზე აფეთქდა, შედეგად მხედველობა, ხელი და ფეხი დაკარგა. ბავშვი ზივის სამედიცინო ცენტრში გადაიყვანეს, გაუკეთეს ყველა საჭირო ოპერაცია, შემდეგ კი შეეცადნენ, მისთვის მხედველობის გარეშე გადაადგილება ესწავლებინათ. მისცეს სპეციალური ხელჯოხი და ჯერ ოთახიდან დერეფანში, შემდეგ – დერეფნიდან ეზოში, ეზოდან კი ქუჩაში გასვლა ასწავლეს. ამასთან, აჰმადმა დამოუკიდებლად ბანაობაც შეძლო.
„ასეთ პროგრესს მივაღწიეთ, ვამჩნევდი, რომ ბავშვი ბედნიერი საერთოდ არ იყო. როდესაც მიზეზი ვკითხე, სევდიანად მითხრა, რომ ვერ შეძლებდა მიღებული ცოდნის გამოყენებას, რადგან მას სირიაში აღარ ელოდა სახლი, შესაბამისად, არ დასჭირდებოდა ოთახიდან გარეთ გასვლა, ან – აბაზანაში ბანაობა. აჰმადმა გვთხოვა, მიგვეცა ფული და გაგვეშვა…,“ – ამბობს ისსა.
ტრავმატოლოგ ალექსანდ ლერნერის თქმით, მასთან, ძირითადად, ძალიან მძიმედ დაშავებული პაციენტები მიჰყავთ. კლინიკაში არა მხოლოდ ბავშვებს – ყველა სირიელს სრულიად უფასოდ მკურნალობენ. ზივის სამედიცინო ცენტრში ახლაც წვანან დაჭრილი სირიელები, მათ შორის არის ექიმი, რომელსაც ფეხზე სერიოზული ოპერაცია ჩაუტარდა. გამოჯანმრთელებულ პაციენტებს კვლავ სირიაში აბრუნებენ, თუმცა ცდილობენ, საზღვარი შეუმჩნევლად გადაკვეთონ, რათა საკუთარ ქვეყანაში ისრაელში მკურნალობის გამო პრობლემები არ შეექმნათ.

12895504_10209046615822987_1808104670_n
თელ-ავივი, თეთრი ქალაქი

1909 წლის 11 აპრილს ზღვის სანაპიროზე 66 ოჯახი შეიკრიბა, ზღვიდან ნიჟარები ამოიღეს და კენჭი ყარეს, სად მოუწევდათ სახლის აშენება. ასე დაარსდა თელ-ავივი. კეთილმოწყობილი, კომფორტული პლაჟები, ფეშენებელური სასტუმროები, ბაუჰაუზისა და თანამედროვე სტილის შენობების ნაზავი – ეს არის ქალაქი, რომელსაც არასოდეს ძინავს.

RFR_WTA_Web_TelAviv_Slide1_Desktop-e1458666619927Tel-Aviv-e1458666607756
თუმცა, სიმშვიდე აქაც, როგორც ისრაელის ყველა სხვა ქალაქში, პირობითია. ტერაქტები საკმაოდ ხშირად ხდება, მაგრამ ისრაელში ამბობენ,რომ ნებისმიერი ინციდენტის შემდეგ ებრაელმა უნდა შეამოწმოს, ხომ არ მიიღო რამე დაზიანება, შემდეგ – მოიკითხოს ახლობლები და თუ ყველაფერი წესრიგშია, გააგრძელოს გზა და დაივიწყოს მომხდარი, რადგან ეს მათი ყოველდღიური ცხოვრების შემადგენელი ნაწილია.

Haoman-17-Tel-Aviv-800x532
ცხოვრება თელ-ავივში ღამეც ისეთივე აქტიურია, როგორც დღისით – ქალაქში უამრავი ღამის კლუბია, მათ უმეტესობასთან ხალხის დიდი რიგი დგას. იქიდან გამოსულს კი – ღამის 2 საათზეც, შესაძლოა, საცობში მოგიხდეთ დგომა.

***

ისრაელის ყველა ქალაქში იუდეველები, მუსულმანები, ქრისტიანები და სხვა აღმსარებლობის ადამიანები ერთად ცხოვრობენ. ქვეყანაში დაბალია სხვადასხვა სექსუალური კუთვნილების დისკრიმინაციის მაჩვენებელიც. მართალია, ერთი და იმავე სქესის ადამიანების ქორწინება კანონით არ ხდება, თუმცა ჰომოსექსუალი წყვილი, თანაცხოვრების შემთხვევაში, სხვა ოჯახების მსგავსად სარგებლობს სახელმწიფოს მიერ დაწესებული ყველა შეღავათით, შეუძლიათ შვილის აყვანაც.
რაც შეეხება ებრაელებისა და არაბების თანაცხოვრებას, პრობლემები, როგორც ჩანს, მაინც არსებობს. როგორც ერთმა ებრაელმა გოგონამ ჩვენთან საუბარში განაცხადა, სკოლაში არაბ თანაკლასელებთან არ მეგობრობენ, რადგან “თუ ომი დაიწყება, არაბი მოსწავლეების მამები პალესტინის მხარეს იომებენ”.

მეტალის წითელი ჩიტების სოფელი

20160309_133338-1

ღობის მიღმა ჰამასის წევრებს წვრთნიან, ამ წუთებშიც ისმის მათი სროლისა და ლოცვის ხმა.

20160309_133456

20160309_133634

ეს კედელი კი ისრაელის პატარა საზღვრისპირა სოფელს, ნეტივ ჰასარას ტყვიებისგან იცავს. ადგილობრივმა მოსახლეობამ ნაცრისფერი ბეტონის გასალამაზებლად კერამიკისგან პატარა ფილები დაამზადა. კედელზე რამდენიმე ენაზე წერია სიტყვა “მშვიდობა”, რომლის მნიშვნელობა ამ სოფელში მცხოვრებმა ახალგაზრდებმა არ იციან.

20160309_132616

ჰილა ფენლონი ფერმერია, 38 წლის. მას ორი შვილი ჰყავს, უფროსი 15 წლისაა. ჰილას ახსოვს, ბავშვობაში როგორ მიდიოდა მშობლებთან ერთად ღაზას სექტორში რესტორანში სასადილოდ, ღაზაში მცხოვრებლებს კი ისრაელში მასპინძლობდნენ. ჰილას შვილს ვერ წარმოუდგენია, რომ დედამისს ოდესღაც შეეძლო გადასულიყო “სიკვდილის ზონაში”, რომლისგანაც წლების წინ ეს კედლები არ ჰყოფდათ.

პირველი რაკეტა ნეტივ ჰასარაში რომ ჩამოვარდა, ჰილა პირველ ბავშვზე იყო ორსულად. მას შემდეგ ტერორმა დაუჯერებელი ფორმა მიიღო. ახალბედა დედას, ისევე, როგორც მის თანასოფლელებს, განგაშის სიგნალიდან რამდენიმე წამი ჰქონდა დარჩენილი იმისთვის, რომ ბომბსაფარში გაქცეულიყვნენ ბომბსაფარი სოფელში უკვე ყველგან არის, ყველა სახლში, დაწესებულებაში, სკოლაში, საბავშვო ბაღში, ავტობუსის გაჩერებაზეც კი.

როდესაც ბავშვი გახდა სამი წლის და ჰილას მოუხდა ახსნა, რატომ გარბოდნენ თავშესაფარში სიგნალის ჩართვისას, გაუჭირდა შვილისთვის თქმა, რომ ვიღაცას მისი მოკვლა უნდოდა და ბომბებს ესროდა… მან “გამოსავალი” იპოვა და შვილს აუხსნა, რომ სიგნალის დროს დიდი, მეტალის წითელი ჩიტები მოფრინავდნენ და მათგან თავი უნდა დაეცვათ.

სოფელში ჰილას შვილების მსგავსად არცერთ ბავშვს მშვიდად არ სძინავს. მათ ღამე რაკეტები, სიგნალები, წითელი ჩიტები ამ დრომდე ესიზმრებათ. მთელი სოფლის მოსახლეობისთვის და განსაკუთრებით, ბავშვების ფსიქიკის გადასარჩენად ფსიქოლოგები მუდმივად მუშაობენ.

სოფელი ბომბებისგან თავდასაცავ ნაგებობებად გადაიქცა, ბავშვები თამაშობენ თავშესაფრებში, სძინავთ თავშესაფრებში, საბავშვო ბაღიც კი თავშესაფარია. სათამაშო მოედნები დაკეტეს, რადგან ღია სივრცეში თავდაცვა შეუძლებელია.

20160309_131901

20160309_132137

კითხვაზე – რატომ არ ტოვებს სოფელს, ჰილა ამბობს, რომ ჰამასის მიზანიც სწორედ ეს არის; ის კი არ აპირებს, ტერორისტების ნება შეასრულოს. ფერმერი დარწმუნებულია, რომ თუ სოფლიდან წავა, ტერორი გაიმარჯვებს, მოსახლეობა კი – დამარცხდება.

“ალბათ, ძალიან გულუბრყვილო ვარ, მაგრამ მე მაქვს იმედი…”-ამბობს ჰილა.

ესე ამბავი უჟმური უნგრელებისა :)

მოგზაურობისას ჩემი მთავარი პრობლემა არის ვალუტის კურსი და როგორც წესი, ვერასოდეს ვიგებ, ძვირად ვყიდულობ ნივთს თუ იაფად (ეს სირთულე ევროსა და დოლარზე არ ვრცელდება, რა თქმა უნდა).

ბუდაპეშტში ჩავფრინდით თუ არა, მაშინვე ამირია ფორინტებმა თავ-გზა. ღამენათევმა და გადაღლილმა ძლივს გადავითვალე რამდენიმე ასეული ფორინტი, რომ ტაქსის მძღოლისთვის მიგვეცა.

ტაქსის მძღოლი კიდე ცალკე უცნაური ადამიანი იყო. მთელი გზა ოხრავდა, სიტყვა არ დასცდენია ინგლისურად, სავარაუდოდ, არ იცოდა. რომ სცოდნოდა, ისე გულიანად ოხრავდა, დარწმუნებული ვარ, მოგვიყვებოდა ამბავს 4 დიპლომზე.

უნგრელები გვგვანან. უჟმურები არიან, ჩვენსავით.🙂 სიგარეტის ნამწვს ქუჩაში ყრიან, ტაქსის მძღოლებიც – მიხვდებოდით ალბათ, ერთნაირი გვყავს.🙂

ზამთარში ბუდაპეშტის ნახვა არ ღირს, თუ არჩევანი გაქვთ. დარწმუნებული ვარ, სიმწვანე და სითბო ამ ქალაქს ერთი-ორად ალამაზებს. ზამთარში ყველაფერი რუხია, ხალხი – ამინდივით ცივი, უმეტესობამ ინგლისური არ იცის და კითხვას დაუსვამ თუ არა, ნაბიჯს აუჩქარებენ. განსაკუთრებულად უჟმურები ქალები არიან.

 

ზამთარში ტურისტიც ცოტაა, ქუჩები, ფაქტობრივად, ცარიელია. ქალაქი ღარიბია, მაგრამ ლამაზი. შენობების დიდ ნაწილს რესტავრაცია არ აწყენდა, თუმცა არქიტექტურა მე ძალიან მომეწონა.

3 დღის მანძილზე ერთხელაც არ გვისარგებლია საქალაქო ტრანსპორტი და ქალაქის ორივე ნაწილი, ბუდაც და პეშტიც ფეხით შემოვიარეთ. ღირსშესანიშნაობები, რომელზეც ყველა წერს და საუბრობს, ნამდვილად ლამაზია, თუმცა ცალკე აღსანიშნავია ბუდაპეშტის „დანგრეული ბარები“ (Ruin bars).

ჩვენს სასტუმროსთან ახლოს იყო Szimpla Kert. ჩვეულებრივი, ძველი სახლის კარი შევაღეთ თუ არა, არანორმალური სილაღე და თავისუფლება ვიგრძენი. იქ არავის აინტერესებს შენ ვინ ხარ, შეგიძლია დალიო მანქანაში მოწყობილ „მაგიდასთან“, ანდა ჩილიმი მოწიო აბაზანაში, რომელიც ეზოში დგას… დალიო ბევრი ისე, რომ დიდად არ დაეტყოს ჯიბეს და დატკბე რეალობით, რომელსაც ქართულთან არანაირი კავშირი არ აქვს.

 

სიამოვნებით ვიცხოვრებდი ბუდაპეშტში, იმის მიუხედავად, რომ არ აქვს სხვა ქალაქების მსგავსი სიდიადე, ეს არის ადგილი, სადაც მშვიდად, უჟმურად ვიცხოვრებდი, ვიმუშავებდი და ყველა შესაძლო შაბათ-კვირას ავსტრიაში, ან ჩეხეთში ვივლიდი.🙂  შევჭამდი უამრავ გულაშს და ზამთარს ცხელი ღვინის წრუპვაში გავატარებდი.

 

Dream a Little Dream

ფანჯრიდან გახედვაც კი მეზარება, ისეთი მოსაბეზრებელია კორპუსების დანახვა. აივანზე ქარი საშინლად ხმაურობს, ბოლო ყლუპ ყავასაც მოვსვამ და ვეცდები დავიძინო, ან წავიკითხო..

ჯერ კიდევ გუშინ პრაღაში ვიყავი, თუმცა დიდი დიღმის ქარსა და სიბნელეში ამისი დაჯერება ძალიან მიჭირს, ალბათ მინიმუმ 48 საათიანი უძილობის ბრალია.

მეზობელი კორპუსის აივანზე ქალი სარეცხს კრეფს, ავტოფარეხში გახსნილი ხილ-ბოსტნეულის მაღაზია უკვე დაკეტილია…

პრაღაში ახლა 8 საათია და ბედნიერებით სავსე ქალაქი ზუზუნებს , გუგუნებს, მღერის, ცეკვავს… ხიდიდან ვლტავაში მონეტებს ყრიან, ქვაფენილიან ქუჩებში ხმამაღლა იცინიან, მილიონობით სელფის იღებენ და იმ პატარა, მყუდრო რესტორანში, ჩვენ რომ ყოველ დღე ვსადილობდით, სხვადასხვა ეროვნების ბედნიერი ადამიანი ფიქრობს, გულაში პურში შეუკვეთოს თუ სუპად მიირთვას.

პრაღა არის ზღაპარი. მილიონობით ბედნიერი პერსონაჟის მონაწილეობით შექმნილ-შეთხზული ზღაპარი. კოშკები, ქონგურები, ზარები, ლამპიონები, თავიდან ფეხებამდე ოქროსფერი საღებავით შეღებილი ქანდაკების როლში მყოფი ადამიანები, ტაილანდური მასაჟის ოთახები, ისტორიული ქუჩები, ათასი ადამიანის ასრულებული, ან იმედად დატოვებული ოცნება…

მინდა ეს თუ არა, ზღაპარი დამთავრდა. ბოლო ფურცელი ავტოსადგურზე ჩავიკითხე.

ჩემი ოცნება იქ არ ასრულებულა, ბედნიერების და თავისუფლების შეგრძნებით გაბრუებულმა ოცნებაც კი ვერ მოვასწარი.

რამდენიმე წელიწადის მანძილზე ჩემი წილი იმედი იქ დამელოდება, ძველი კოშკების ეზოებში და მერე, ალბათ მეც ჩავალ.🙂

ყავა აღარ მაქვს, ქარი ისევ ნერვებისმომშლელად ხმაურობს, უკვე მერამდენე საათია არ მძინებია, სანამ დამეძინება ვიცი, რომ ბოლოს პრაღაში მეძინა და ეს ოდნავ უფრო მაახლოებს მასთან.

სისასტიკეა ზღაპარზე ფიქრი და გახსენება თბილისში.

წავალ, რამეს წავიკითხავ.

image

როგორი ქალაქი გგონიათ მინსკი?

როგორი ქალაქი გგონიათ მინსკი?

ჩემთვის რომ გეკითხათ, ჯერ კიდევ 1 კვირის წინ, ალბათ გეტყოდით, რომ მინსკი არის ტიპური საბჭოთა ქალაქი, რაც, თავისთავად, ნაცრისფერ, უღიმღამო შენობებს გულისხმობს.

რა თქმა უნდა, არასოდეს მომივიდოდა თავში აზრად, ბელარუსი მენახა,  მაგრამ ჩემმა ძმამ და მინსკმა ჩემი წარმოდგენები ძირფესვიანად შეცვალეს (ბელარუსში წასვლა ჩემი ძმის ინიციატივა იყო).

აეროპორტი ზუსტად შეეფერება იმ საბჭოთა და ნაცრისფერ ქალაქს, ზემოთ რომ ვამბობდი. გამოვედი შენობიდან – აეროპორტის წინ აბსოლუტური სიცარიელეა,  საშინელებათა ფილმის გმირივით, ღამენათევი ვდგავარ სიჩუმეში, თვითმფრინავების ხმაც კი არ ისმის. მანქანამ რამდენიმე წუთში მომაკითხა და გავუდექით გზას მინსკისკენ.

აეროპორტი ქალაქიდან მოშორებით არის, გზად არყის ხეები, დამუშავებული მიწა, ქარხნები და ფაბრიკებია. რამდენიმე წუთიც და – მინსკში შევდივართ, ქალაქის საბჭოთა რუხი ლანდი უკვალოდ ქრება.

ასფალტი სველია, ეს–ესაა, ფართო ქუჩები გარეცხეს. სახლები ფერადი, მწვანე ეზოებით, თბილისთან შედარებით უკიდეგანო ტროტუარებია, ველოსიპედის ტრასებით. ჯერ დილის 7 საათია და ამიტომ, საგზაო მოძრაობა, ფაქტობრივად არ არის. მანქანები კანტი–კუნტად გვხვდება, დადის ტროლეიბუსი, ტრამვაი, ავტობუსები… გზადაგზა უზარმაზარი პარკებია, ტბები, ვერ ვხვდები, სად დამთავრდა გარეუბანი და სად დაიწყო ქალაქის ცენტრალური ნაწილი.

სახლი, სადაც ჩვენ სამი დღის განმავლობაში უნდა ვიცხოვროთ, მინსკისთვის ტერიტორიულად დაახლოებით იქ არის, სადაც, თბილისისთვის, მაგალითად,  სანზონა.🙂  მეჩვიდმეტე სართულიდან ვიყურები – პირველი, რაც დავინახე, ფერადი საცხოვრებელი კორპუსები და სიმწვანეა. ჰაერი  მინსკში ძალიან სუფთაა და როგორც იქ ყოფნის 3 დღის მანძილზე დავრწმუნდი, ქალაქის ყველა ქუჩა, მიწისქვეშა გადასასვლელი, პარკი და სკვერი იდეალურად სუფთაა.

დღეში ფეხით საშუალოდ 10 კმ–ს გავდივართ. ყველა ნაბიჯის გადადგმისას სულ უფრო და უფრო ვრწმუნდები, რომ ბელარუსისთვის საკუთარი წარმოდგენების გამო ბოდიში მაქვს მოსახდელი. :D  უზარმაზარი პარკები და ტბები ისეთი ლამაზია, თვალის მოწყვეტა მიჭირს.

11205138_10206571838475100_6246539830848932732_n 11140043_10206571797034064_94904489139171577_n 11134009_10206571765913286_8772475541378072068_n 11050176_10206581095266514_6346645038572523064_n 11038252_10206579956038034_3710516582100175201_n 10460807_10206571762793208_5936277496277189388_n 1383151_10206571792713956_7906257693832338942_n

მინსკში ცნობილი ბრენდების მაღაზიებს ძნელად ნახავთ, ცენტრალურ უნივერმაღებში ადგილობრივი წარმოების საქონელი იყიდება. აქ ყველაფერი ბელარუსულია – ტანსაცმელი, სურსათი, საშენი მასალა, ავეჯი, ტექსტილი…

ქალაქში ყოველი ფეხის ნაბიჯზე ნახავთ ომის დროს დაღუპულთა მემორიალებს, დაფებს, პარკებში ჯარისკაცების სახელზე დარგული ხეებია, 9 მაისი ახლოვდება და მისალოცი ბანერები და მორთულობა მინსკის ყველა ქუჩაზეა.

ერთადერთი, რაც ქალაქს აკლია, ისტორიული ძეგლებია, თუმცა, როგორც ჩემი ძმა ამბობს, „ეს ხომ კარგი ცხოვრების გამო არ არის..“ ქალაქში, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს მიწასთან გასწორდა, ძველი შენობები, ბუნებრივია, აღარ დარჩა. მინსკელებს ახსოვთ, რომ მათი ბებიები და პაპები გმირები არიან, გმირების ხსოვნას კი პატივისცემა სჭირდება.

უსასრულოდ შემიძლია ვილაპარაკო ქალაქზე, რომელიც 3 დღეში შემიყვარდა, ქალაქზე, რომელსაც ერთი წამით არ უგრძნობინებია, რომ მე უცხო ვარ. ალბათ ოდესმე იმაზეც მოვყვები, რაც ქალაქგარეთ გასეირნებების დროს ვნახეთ… თუმცა ახლა ჯობია დავამთავრო ბლოგი.

მეზიზღება განშორება, განსაკუთრებით ოჯახის წევრებთან და განსაკუთრებით – ჩემს ძმასთან. მე თბილისში მოვდივარ, ის – მოსკოვში ბრუნდება…

საქართველოში დაბრუნება ჩემთვის ყოველთვის მძიმეა ხოლმე, მაგრამ ეს შემთხვევა განსაკუთრებით მძიმე აღმოჩნდა. პოსტსაბჭოთა ქვეყანა, რომელიც ჩვენგან განსხვავებით ომის დროს მთლიანად დაინგრა, ჩვენგან განსხვავებით – ჰყვავის.

მინსკი რომ კარგია, ამასთან დაკავშირებით პრეტენზია ნამდვილად არ მაქვს🙂 მინდა, რომ ჩვენც გვეშველოს ოდესმე რამე.

მანამდე კი – დარწმუნებული ვარ, რომ გმირების ქვეყანაში აუცილებლად დავბრუნდები.🙂

პოლონეთი, ქარვა, მილიარდერი და ჩვენ

პოლონეთში საინტერესო ამბები გველის, ამას ვარშავას აეროპორტშივე ვხვდები. აეროპორტი დიდია და ხმაურიანი, 1 საათში ვარშავადან გდანსკში მივფრინავთ.

თვითმფრინავიდან დამუშავებული მიწა ხალიჩასავით ჩანს, არ ვიცი როგორია ქვეყნის სხვა ნაწილები, მაგრამ პოლონეთის ჩრდილოეთით ყველას სოფელს აქვს ტყე და ტბა. წყალი თვალისმომჭრელად ბზინავს, ამინდი არაჩვეულებრივია. თვითმფრინავი თხელი ღრუბლების ზემოთ მიფრინავს.
wpid-20140708_110407.jpg

ციდან გდანსკი არ დამინახავს, ალბათ ჩემი ილუმინატორიდან არ გამოჩნდა. აეროპორტში ლატვიელი არისტი გვხვდება, გრილ ავტობუსში გვსვამს და „ჰიპის“ ბიოპროდუქტებით გვიმასპინძლდება.

სოფელი, სადაც ჩვენ მივდივართ და სადაც „ჰიპის“ მეურნეობა მდებარეობს, გდანსკიდან 2 საათის სავალ გზაზეა. ვტობუსი ლამაზად დამუშავებულ მინდვრებს შორის მიდის, აქ ნებისმიერ დროს ირმის ან შველის დანახვაა შესაძლებელი. სოფლები ლამაზია და მოვლილი, ყველა სახლის წინ ყვავილებია, თუმცა ადამიანს იშვიათად თუ დაინახავთ სადმე, ალბათ სიცხეს სახლებში აფარებენ თავს.

ღამენათევები და დაღლილები ვართ. ავტობუსი დაუსახლებელ მინდვრებს შორის მიდის,საბოლოოდ კი თეთრ ჭიშკართან ჩერდება, სოფელ პოდაგიში.

ჭიშკრის მიღმა სხვა სამყაროა – შუა საუკუნეების ევროპულ სახლის შესასვლელთან ლამაზი ქალი გველოდება და გულიანად გვიღიმის. ეს სანდრაა, ხელს გვართმევს და გვეუბნება, რომ „ჰიპის“ საზოგადოებასთან ურთიერთობას კურირებს. ეზო უზარმაზარია, ხუთასწლოვანი ხეებით და ორი გუბურით. „ეზო“ პირობითად ნათქვამია, ჰიპების რეზიდენციას გარს ულამაზესი მდელო და ტყე აკრავს.
10540850_10204225280212610_422718975157004141_n
10463898_10204205070427378_9126945908414173538_n

სანდრა ოთახებისკენ მიგვიძღვება, ყველა ჩვენგანს საკუთარი დიდი, ნათელი საძინებელი აქვს. განსაკუთრებით აბაზანა მხიბლავს, დიდი ფანჯრიდან ულამაზესი ხედი იშლება.
10423820_10204204637016543_3910708795281848545_n

ვსადილობთ და ექსკურსიაზე მივდივართ – 1820 წელს აშენებული კათოლიკური ეკლესია გვამუნჯებს, მასშტაბურია და ძალიან ლამაზი. ეკლესიის ისტორიას თეთრ პერანგსა და რუხ შარვალში გამოწყობილი მღვდელი გვიყვება და ბოლოს გვეუბნება, რომ ფეხბურთის დღევანდელ მატჩს მოუთმენლად ელოდება, გერმანიას გულშემატკივრობს (მოგვიანებით შტეფან ჰიპი მოგვიყვება, რომ ამ მღვდელთან ერთად ტენისს ხშირად თამაშობს, გერმანელ ბიზნესმენს იგი საკუთარი “ჰარლი დევიდსონით” სტუმრობს და თუ ტენისში დამარცხდება, უწმაწურ სიტყვებსაც არ ერიდება).
10435124_10204205352234423_2542975993318703627_n

საღამოს ჩვენთან შტეფან ჰიპი მოდის, კომპანია „ჰიპის“ მფლობელი, სხვა მილიარდერები არ მინახავს, თუმცა დარწმუნებული ვარ, ჰიპი ყველაზე თავმდაბალია მათ შორის. ყურებამდე გაღიმებული გულიანად გვართმევს ხელს, ცოტა ხანში ვახშამს ვიწყებთ, შტეფანი გვიყვება, რომ მამამისი ევროპაში მოსმენილმა „სულიკომ“ საქართველოში ჩამოიყვანა. კლაუს ჰიპს უზომოდ უყვარს ჩვენი ქვეყანა, ხშირად სტუმრობს, სვანეთში სახლიც კი იყიდა.

შტეფან ჰიპი ძალიან თბილია და ქარიზმატული, ერთად ვუყურებთ მსოფლიო ჩემპიონატის ნახევარფინალს, გერმანია – ბრაზილიის თამაში მთელი ცხოვრება გვემახსოვრება, ანგარიში 7 :1 , გერმანიის სასარგებლოდ.

მეორე დღეს ფერმებისა და მინდვრების მოსანახულებლად მივდივართ. ექსკურსია შთამბეჭდავია, შტეფანი გვიხსნის, როგორ მოჰყავთ ბიო პროდუქტი. ტექნიკური დეტალების გაგება და დამახსოვრება ჩემთვის რთულია, თუმცა მახსოვს, რომ ნიადაგის ზედა, თხელი ფენა მუშავდება მხოლოდ, 15 – 30 სმ. მცენარეებს არ ასხამენ ქიმიკატებს და არ უყრიან სასუქს.
10462636_10204225168449816_2773632507278436720_n

შტეფანი გვიყვება, რომ ყანების განაპირას ბალახს განგებ არ თიბავენ, რომ პატარა ჩიტებმა არწივის თავდასხმისას თავი შეაფარონ. არც ყველა გამხმარ ხეს ჭრიან, მწერები სახლის გარეშე რომ არ დარჩნენ. დაახლოებით 45 წლის გერმანელ მილიარდერს სახე მზისგან აქვს დამწვარი, ხელები კი შესამჩნევად ნაშრომი. სახლი, სადაც ჰიპი პოლონეთში ჩამოსვლისას ცხოვრობს ხოლმე, ფერმის ეზოში დგას, აგარაკი კი, სადაც ჩვენ დაგვაბინავეს, სტუმრებისთვისაა.
IMG_2809

ცხვრები და ძროხები მინდორზე ბალახობენ. ძროხებს რქები არ აქვთ, უცნაური ჯიშია. შტეფანის თქმით, პროფილაქტიკისთვის აცრებს არ უკეთებენ, დაავადების შემთხვევაში კი ჰომეოპათიური წამლებით მკურნალობენ, რომ მათი ხორცი ბავშვებისთვის უვნებელი იყოს. ყველა პროდუქტი, რაც კი „ჰიპის“ ბავშვთა კვებისთვის მზადდება, ბიოა და ეკოლოგიურად სუფთა. გული მწყდება, რომ საქართველოში პედიატრები იშვიათად ურჩევენ მშობლებს, შვილები „ჰიპის“ პროდუქტზე გაზარდონ, მიუხედავად იმისა, რომ გერმანიაში (და არა მხოლოდ გერმანიაში) „ჰიპი“ გაყიდვების ლიდერია.

სადილით მინდორში, ღია ცის ქვეშ გვიმასპინძლდებიან. საღამოს მეორე ნახევარფინალი გველის. ფეხბურთის წინ სახლში ბუხრებს ანთებენ, შტეფანი სასმელით გვიმასპინძლდება. მატჩი არგენტინის სასარგებლოდ სრულდება.

მატჩის შემდეგ მისაღებში ვსხდებით, ვასოს გიტარა მოაქვს. გვიანობამდე ვმღერით, შტეფანს, როგორც ჩანს, ქართული სიმღერები მოსწონს, თვითონაც ღიღინებს. ეს პოდაგიში ჩვენი ბოლო საღამოა.

დილით ადრე ვიღვიძებთ, საუზმე მზად არის, ხარბად ვისუნთქავ სოფლის ჰაერს. ცოტა ხანში მასპინძელს ვემშვიდობებით. შტეფანი გვიღიმის და გვპირდება, რომ საქართველოში აუცილებლად შევხვდებით.

წინ გდანსკია, ქარვის ქალაქი. შენობების უმეტესობა შუა საუკუნეებისაა, ჰოლანდიელი არქიტექტორების აშენებული. ეს არის ადგილი, სადაც მეორე მსოფლიო ომი დაიწყო. ყველა შენობის წინ ქარვა იყიდება, გვიხსნიან, რომ ნატურალური ქარვა მდინარე მოტლავას ზღვიდან გამოაქვს. გდანსკში ყველა ქუჩა კარიბჭით იწყება და მოტლავაზე სრულდება. კარიბჭეები წვრილი აგურით არის ნაშენები, ეს აგური ჰოლანდიელებს გემებით ბალასტისთვის ჩამოჰქონდათ. ქალაქი ძალიან ლამაზია, ზღვის სუნი დგას, ახალგაზრდა გოგონები კარიბჭესთან მოცარტს უკრავენ.
IMG_2825
IMG_2830

IMG_2826

გდანკის დასათვალიერებლად ძალიან ცოტა დრო გვაქვს. წინ ხანგრძლივი და სევდიანი ფრენაა, საქართველოში ვბრუნდებით.

თბილისის აეროპორტში შემოსვლისას საკუთარ თავს პირობას ვაძლევ, ყველაფერი გავაკეთო იმისთვის, რომ მართამ ევროპაში იცხოვროს.